[searchwp_form id=3]
Árið 2025 markaði þó stærsta einstaka skrefið fyrir fyrirtækið á evrópskum vettvangi. Þá fékk Carbfix fyrsta formlega leyfið frá Evrópusambandinu fyrir varanlega kolefnisbindingu á landi samkvæmt CCS-tilskipun ESB. Þetta var í fyrsta sinn sem slíkt leyfi var veitt í Evrópu og opnaði dyr fyrir stóraukna notkun jarðmineraliseringar í álfunni. Leyfið heimilaði umfangsmikla bindingu koltvísýrings yfir næstu áratugi og staðfesti að tilhögun Carbfix uppfyllti ströngustu kröfur Evrópusambandsins um öryggi, eftirlit og langtímageymslu kolefnis.
Árið 2024 hélt Carbfix áfram að vinna að stækkunaráformum sínum, meðal annars með undirbúningi Coda Terminal, sem ætlað er að taka á móti koltvísýringi frá iðnaði í Norður-Evrópu og binda hann varanlega í íslensku jarðlagi. Áframhaldandi verkefni frá árinu á undan, þar á meðal Seastone og DemoUpCARMA, héldu áfram að þróast og styrkja stöðu Carbfix sem leiðandi aðila á sviði jarðmineraliseringar.
Árið 2023 varð einnig tímamótár í tækniframförum Carbfix þegar fyrirtækið lauk fyrstu tilraun í heiminum þar sem koltvísýringur, leystur upp í sjó í stað ferskvatns, var dældur niður í basalt við Helguvík. Þessi aðferð opnaði nýja möguleika á notkun tækninnar á svæðum þar sem ferskvatn er af skornum skammti og eykur þannig hagnýtingarmöguleika jarðmineraliseringar á heimsvísu. Á sama tíma hélt alþjóðlegt samstarf áfram að styrkjast þegar svissneskir aðilar sendu koltvísýring til Íslands í gegnum DemoUpCARMA-verkefnið, þar sem CO₂ var bindinn varanlega með Carbfix-aðferðinni.
Innra skipulag og rekstrarleg staða fyrirtækisins tók einnig breytingum á árinu 2023. Rekstur, eignir og skuldbindingar voru færðar frá Eignarhaldsfélagi Carbfix ohf. yfir í rekstrarfélagið Carbfix hf., sem styrkti stoðir fyrirtækisins, einfaldaði uppbyggingu og lagði grunn að frekari alþjóðlegri útvíkkun starfsemi þess.
Orca‑verkefnið var fyrsta stórtæka lofthreinsunarstöðin í heiminum sem sameinaði beina loftbindingu og varanlega förgun kolefnis í bergi. Stöðin stóð við Hellisheiðarvirkjun og nýtti jarðhita til að draga loft inn í sérhæfðar einingar sem fönguðu koltvísýring úr andrúmslofti. Loftið fór í gegnum efnasíur sem bundu CO₂ og þegar síurnar voru orðnar mettaðar voru þær hitaðar þannig að CO₂ losnaði aftur í hreinu formi. Þetta hreina CO₂ var síðan blandað við vatn og dælt djúpt niður í basaltberg þar sem það gekk í efnahvörf við bergið og breyttist á tiltölulega skömmum tíma í föst steinefni. Með þessu varð förgunin varanleg og stöðug.
Carbfix gegndi lykilhlutverki í þessu ferli. Fyrirtækið hafði þróað aðferðina sem leyfði að breyta CO₂ í stein með því að nýta náttúruleg bergvatnshvörf, og Orca‑stöðin byggði á þessari tækni frá upphafi. Carbfix sá um alla meðhöndlun og niðurdælingu á CO₂‑blöndunni og tryggði að kolefnið væri varanlega bundið í jarðlögum á svæðinu. Samstarf Carbfix og Climeworks gerði verkefninu kleift að sameina háþróaða loftfangunartækni við örugga og vottaða förgun kolefnis.
Stöðin var byggð upp úr átta söfnunareiningum sem unnu saman að því að fanga og vinna úr kolefni á stöðugu flæði. Hellisheiðarsvæðið hentaði sérstaklega vel fyrir slíka starfsemi, bæði vegna stöðugs aðgangs að jarðvarmaorku og vegna jarðfræðilegra aðstæðna þar sem basaltberg var ríkjandi undirlag. Þessar aðstæður gerðu Carbfix kleift að framkvæma kolefnisbindingu á mun skemmri tíma en ella hefði tekið í náttúrunni.
Orca markaði tímamót í tækniþróun sem beindist að því að draga úr magni koltvísýrings í andrúmslofti. Verkefnið sýndi fram á að bein loftbinding og varanleg geymsla í bergi gat verið framkvæmd á iðnaðarskala og að slík tækni gæti gegnt mikilvægu hlutverki í loftslagsmálum framtíðarinnar. Samstarfið við Carbfix var þar ómissandi þáttur, þar sem tækni þeirra tryggði að allt það CO₂ sem Orca fann og safnaði var varanlega bundið og fjarlægt úr hringrás lofthjúpsins.
-
Starfsfólk Carbfix árið 2020. Frá vinstri: Sandra Ósk Snæbjörnsdóttir, Bergur Sigfússon, Edda Sif Pind Aradóttir, Kári Helgason og Kristinn Ingi Lárusson. / Ljósm. Sigurður Ólafur Sigurðsson.
Niðurdælingarbrunnar við Hellisheiðarvirkjun. / Ljósm. Sigurður Ólafur Sigurðsson.
Dr. Bergur Sigfússon, jarðefnafræðingur og einn af frumkvöðlum Carbfix tækninnar. / Ljósm. Sigurður Ólafur Sigurðsson.
Dr. Edda Sif Pind Aradóttir, framkvæmdastýra. Ljósm. Sigurður Ólafur Sigurðsson.
Steinrunnið koldíoxíð í formi silfurbergs.
Basalt og niðurdælingarholur á Hellisheiði. / Ljósm. Sigurður Ólafur Sigurðsson.
Basalt og niðurdælingarholur á Hellisheiði. / Ljósm. Sigurður Ólafur Sigurðsson.
Carbfix ohf. var formlega stofnað 2007. Það var upphaflega samstarfsverkefni milli Orkuveitu Reykjavíkur, Háskóla Íslands, CNRS í Toulouse og Earth Institute við Columbia háskóla.
Síðan þá hefur fjöldi samstarfsaðila og rannsóknarhópa komið að verkefninu, einkum í tengslum við rannsóknar- og þróunarverkefni sem notið hafa stuðnings frá samkeppnissjóðum Evrópusambandsins.
Hugmyndin á bakvið Carbfix var að þróa tækni til að líkja eftir náttúrulegri bergmyndun úr kolefnismettuðu vatni, þ.e. að leysa koldíoxíð upp í vatni og dæla því niður í berglög neðanjarðar svo það steingerist og umbreytist í steindir með tímanum.
Á sjö árum óx Carbfix úr því að vera hugmynd upp í það að vera sannreynd og umhverfisvæn tæknilausn sem fangar koldíoxíð og brennisteinsvetni úr útblæstri og fargar því varanlega í berglögum neðanjarðar.
Í fyrstu voru gerðar tilraunir á rannsóknastofum en árið 2012 eftir langt og strangt þróunar- og leyfisveitingaferli var hafist handa við að gera raunhæfar tilraunir úti í mörkinni í samstarfi við Orku náttúrunnar. Tilrauninni var valinn staður skammt frá Hellisheiðarvirkjun.
Heil 175 tonn af hreinu koldíoxíði voru leyst upp í vatni og dælt niður á 500 metra dýpi við 35 gráðu hita. Nokkrum mánuðum síðar var 73 tonnum af gasblöndu úr Hellisheiðarvirkjun sem innihélt 75% af koldíoxíði og 25% af brennisteinsvetni dælt niður með sömu aðferð.
Niðurstöðurnar voru birtar árið 2016 í hinu virta vísindatímariti Science og þær voru ótvíræðar. Kolefnið sem dælt var niður steingerðist á tveimur árum.
Tæknin
Trjágróður og annað í jurtríkinu er ekki eina fyrirbærið sem dregur til sín kolefni úr andrúmsloftinu. Stærsti hluti kolefnis á jörðinni er náttúrulega geymdur í bergi. Carbfix líkir eftir og hraðar þessu náttúrulega ferli með því að leysa fangað koldíoxíð upp í vatni og dæla niður í hentug berglög eins og basalt þar sem náttúruleg efnahvörf milli bergs og vatns leiða til varanlegrar kolefnisbindingar í steindum. Carbfix tæknin fjarlægir koldíoxíð með öllu og það varanlega.
Til þess að Carbfix tæknin virki þá þarf þrennt að vera til staðar: hentugt berg, vatn og uppspretta koldíoxíðs.
Carbfix ferlið byggir á traustum vísindalegum grunni og hefur verið sannreynt á stórum skala. Yfir 70.000 tonnum af koldíoxíð hefur verið breytt í stein á Hellisheiði hingað til. Til að tryggja að steinrenning koldíoxíðs eigi sér stað og að það sé tryggilega og varanlega geymt er traustum mæliaðferðum beitt. Þær eru m.a. niðurdæling ferilefna sem rekja steindabindingu og flæði niðurdælds vökva, reglulegar sýnatökur í nálægum eftirlitsholum, mælingar á flæði koldíoxíðs úr jarðvegi til að staðfesta að niðurdæling sé með eðlilegum hætti og líkanagerð.
Eftir að niðurstöður tilrauna- og prófunarfasa lágu fyrir var hafist handa við að innleiða tæknina á stærri skala við Hellisheiðarvirkjun árið 2014. Rekstur hefur gengið vandkvæðalaust allar götur síðan og var förgunargetan tvöfölduð árið 2016. Árið 2017 hóf Carbfix í samstarfi við svissneska fyrirtækið Climeworks að farga koldíoxíði sem fangað er beint úr andrúmslofti á Hellisheiði.
Fyrirtækið
Carbfix hefur verið starfrækt sem sjálfstætt fyrirtæki frá 2019. Það er markmið og tilgangur þess að sporna gegn hamfarahlýnun jarðar með því að innleiða tæknilausn félagsins á stórum skala víða um heim. Um 5% af landmassa jarðar er þakið hentugu bergi fyrir steinrenningu koldíoxíðs, sem og megnið af sjávarbotninum. Geymslugetan er margfalt meiri en þörf er fyrir til að heimurinn nái loftslagsmarkmiðum sínum.
Carbfix Iceland ohf
Atvinnugreinar
Upplýsingar
Lesa bókina
